การสร้างเครือข่ายทางสังคมเพื่อจัดการกับความรุนแรงในครอบครัว: กรณีศึกษาตำบลห้วยสามพาด ประเทศไทย

บทคัดย่อ

ความรุนแรงในครอบครัวเป็นปัญหาร้ายแรงในประเทศไทย และเครือข่ายทางสังคมสามารถมีบทบาทสำคัญในการจัดการกับปัญหาดังกล่าว การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจกระบวนการสร้างเครือข่ายทางสังคมในการรับมือกับความรุนแรงในครอบครัวในชุมชนแห่งหนึ่งในประเทศไทย และศึกษาความท้าทายในการดำเนินงานของเครือข่ายดังกล่าวในการจัดการปัญหาความรุนแรงภายในครัวเรือน โดยเลือกพื้นที่ตำบลห้วยสามพาด จังหวัดอุดรธานี ซึ่งเป็นชุมชนชนบทที่มีแนวปฏิบัติที่ดีด้านเครือข่ายทางสังคมเชิงพื้นที่

การศึกษานี้ใช้แนวคิดเกี่ยวกับเครือข่ายทางสังคม และมุมมองแบบนิเวศทางสังคม (socio-ecological perspective) ในการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพที่ได้จากสมาชิกชุมชนในเครือข่าย โดยรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่มกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ แล้วนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ด้วยวิธีวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการตีความ

ผลการศึกษาขั้นต้นพบว่า กระบวนการสร้างเครือข่ายทางสังคมในตำบลห้วยสามพาดไม่เป็นเส้นตรง หากแต่เป็นผลจากปัจจัยสนับสนุนต่าง ๆ ตามการรับรู้ของสมาชิกเครือข่าย เช่น การสนับสนุนจากสถาบันการศึกษา นโยบายระดับจังหวัด และศูนย์แก้ปัญหาความรุนแรงในพื้นที่ อย่างไรก็ตาม เครือข่ายยังคงเผชิญความท้าทายหลายประการที่ส่งผลต่อความยั่งยืนของการบริหารจัดการเครือข่าย ได้แก่ การดำเนินงานในลักษณะไม่เป็นทางการ (ความสัมพันธ์หลวม) ความไม่แน่นอนในประสิทธิภาพของกระบวนการบำบัดผู้กระทำความรุนแรง ข้อจำกัดด้านบุคลากรและงบประมาณ รวมถึงความไม่ต่อเนื่องของโครงการ การจัดการกับปัจจัยเหล่านี้ถือเป็นสิ่งสำคัญในการสร้างการแทรกแซงที่มีประสิทธิภาพต่อปัญหาความรุนแรงในครอบครัว ท่ามกลางสถานการณ์ที่ไม่แน่นอนและซับซ้อนในสังคมไทย

คำสำคัญ: เครือข่ายทางสังคม, ความรุนแรงในครอบครัว, สังคมไทย

ผู้แต่ง: พัฒนภาณู ตุลธรรม, มานะ นาคม
วิธีการวิจัย: การวิจัยเชิงคุณภาพ
วารสาร:  Humanities, Art and Social Science Studies, มหาวิทยาลัยศิลปากร
ปีที่เผยแพร่: พ.ศ. 2568

ศึกษาเพิ่มเติม https://so02.tci-thaijo.org/index.php/hasss/article/view/267448